Endovasculaire behandelingen | Embolisatie van een aneurysma in het hoofd na een hersenbloeding

Een hersenaneurysma is een bloedvatuitstulping in het hoofd. De meest gangbare behandeling hiervoor is een zogenaamde coiling of embolisatie. In het navolgende krijgt u informatie over de gang van zaken rond deze behandeling. Met deze informatie willen wij u niet onnodig bang maken voor de procedure, maar trachten wij u een beeld te geven van de aandoening, de behandeling en een aantal mogelijke, doch zeldzame risico’s en complicaties zodat u beter voorbereid bent voor de procedure.

Het aneurysma

Een hersenaneurysma is een plaatselijke uitstulping van een bloedvat wand. Een hersenaneurysma is vaak slechts maar enkele millimeters groot. Deze uitstulpingen geven een verhoogd risico op bloeding door het barsten van deze zwakke plek, omdat de wand steeds dunner wordt bij het uitgroeien van het aneurysma. Zo´n hersenbloeding kan verschillende klachten geven, zoals plotse hevige hoofdpijn met misselijkheid en braken tot zelfs overlijden. Een dergelijke hersenbloeding wordt een subarachnoïdale bloeding (SAB) genoemd. De bloeding zit niet alleen op de plaats van het aneurysma, maar verspreidt zich in het hoofd rond de hersenen en naar de nek. Zo’n bloeding is zeer ernstig met een hoge sterfte en invaliditeit als gevolg. Bij de mensen die de bloeding overleven en naar het ziekenhuis worden gebracht, dient de oorzaak van de bloeding, het aneurysma, op korte tijd behandeld te worden, omdat de kans op een tweede bloeding uit het aneurysma de eerste periode erg hoog is en meestal fataal afloopt.

Treatments aneurysm 1
  1. CT scan toont SAB
  2. 3D recontructie toont aneurysma
  3. Angiografie bevestigt aneurysma voor coiling
  4. Angiografie toont volledige afsluiting aneurysma na coiling

Voor een meer gedetailleerde uitleg over het hersenaneurysma kunt u kijken bij het hoofdstuk aandoeningen.

Opname

Bij een SAB wordt de patiënt voor minstens 2 weken (soms langer) opgenomen in het ziekenhuis. Dit is meestal op de Intensieve zorgen of Medium Care en daarna op de verpleegafdeling A4 (4e verdieping) op de afdeling neurochirurgie. De patiënt wordt intensief bewaakt aan de monitors. Het bezoek is beperkt, omdat de patiënt prikkelarm verpleegd dient te worden met zo min mogelijk prikkels uit de omgeving (geluid, licht, etc) om het herstel beter te kunnen laten verlopen.

Het onderzoek en de behandeling

Om de hersenbloeding vast te stellen wordt een hersenscan (CT-scan) gemaakt. Om de oorzaak van de hersenbloeding, de SAB, na te gaan wordt aansluitend de bloedvaten op de scanner onderzocht met contrastvloeistof om het aneurysma te ontdekken. Vervolgens zal in onderling overleg tussen de interventioneel neuroradioloog en de neurochirurg besloten worden tot een behandeling. Dit is meestal een embolisatie van het aneurysma met coils (coiling) en soms een chirurgische schedeloperatie met het plaatsen van een clip (clipping). Vaak dient er ook een ontlastend slangetje in het hersenvocht (ventrikeldrain) gebracht te worden op de operatie afdeling door de neurochirurg.

Onder narcose wordt vervolgens een bloedvatonderzoek (angiografie) verricht op de afdeling radiologie om het aneurysma precies in beeld te brengen en de behandeling te bepalen.

Narcose

Voor de behandeling dient u perfect stil te liggen. Daarvoor is het noodzakelijk dat u volledig in slaap gebracht wordt (algemene narcose). Dit wordt gedaan door een gespecialiseerde arts (anesthesist). Om de narcose zo veilig mogelijk te laten gebeuren is het mogelijk dat u een afspraak krijgt voor een consult bij de anesthesist in de periode voor aanvang van de behandeling. Daarbij is het ook mogelijk dat u enkele aanvullende onderzoeken (bijv. EKG, bloedname, hart of longonderzoek,…) dient te ondergaan.

Vanwege de narcose moet u nuchter zijn gedurende minimaal 6 uur, maar meestal langer. Vaak wordt naast een infuus ook een blaaskatheter ingebracht tijdens de narcose.

Behandeling

Om het aneurysma dicht te maken kan men dit opvullen met heel fijne metaaldraadjes, zogenaamde veertjes of spiraaltjes (coils). Dit zorgt ervoor dat er geen bloed meer in de zwakke plek kan komen, waardoor het risico op een hersenbloeding wordt weggenomen. Dit noemt men embolisatie met coils of “coilen”. Deze procedure wordt door gespecialiseerde interventionele neuroradiologen uitgevoerd op de angiokamer van de afdeling radiologie. De duur van het onderzoek kan variëren van één tot enkele uren afhankelijk van de bereikbaarheid en de grootte van het aneurysma.

Treatments aneurysm coil
– Verschillende voorbeelden van micro coils gebruikt voor
het afsluiten van een hersenaneurysma –

U wordt door de anesthesist volledig in slaap gebracht. U voelt dus zelf niets. Hierna wordt er eerst een dun slangetje (geleide katheter) vanuit de liesslagader (meestal rechts) tot in de halsslagaders gebracht. Daarna wordt via deze geleide katheter een nog dunner slangetje (microkatheter) zeer voorzichtig tot in het aneurysma geplaatst. Vervolgens wordt het aneurysma stap voor stap met de coils opgevuld totdat deze is afgesloten van de bloedbaan. Meestal wordt er naast de microkatheter een tweede microkatheter ingebracht met daarop een klein ballonnetje (ballonkatheter). Deze wordt naast de opening van het aneurysma gelegd voor tijdelijke extra steun bij het coilen.

Na de behandeling worden de katheters verwijderd en wordt het gaatje in de liesslagader afgesloten met een speciale plug (angioseal®). Deze angioseal® blijft achter in het lichaam, maar wordt vanzelf door het lichaam afgebroken in ongeveer 2 a 3 maanden. Zolang moet men voorzichtig zijn bij het eventueel opnieuw aanprikken van deze lies.

Na de behandeling

De patiënt wordt wakker in de angiokamer of op de uitslaapkamer (recovery, PACU of verkoeverkamer). Bij ernstige bloedingen blijft de patiënt in slaap. Uw toestand wordt regelmatig gecontroleerd, waarbij ook gekeken wordt naar de prikplaats in de lies. De patiënt verblijft op de medium care (MC) of intensieve zorgen (INZO) met strikte bedrust. Omdat de hersenbloeding zelf niet weggenomen kan worden, houdt de patiënt nog hoofdpijn en andere verschijnselen ondanks de behandeling van het aneurysma. De behandeling is om een tweede bloeding te voorkomen en om een optimale ondersteuning te kunnen bieden op de intensieve zorgen om de hersenbloeding geleidelijk aan te kunnen laten genezen.

Vanwege de hersenbloeding kunnen de eerste dagen tot 2 weken nog complicaties optreden welke ernstige en blijvende gevolgen kunnen hebben, ondanks de afsluiting van het aneurysma. Dit betreffen onder andere infecties, vaatverkrampingen, uitzetting van het hersenvocht (hydrocephalus), hart- en longproblemen, problemen met de vochthuishouding etc etc. Ondanks een afsluiting van het aneurysma kan een patiënt nog overlijden bij een ernstige hersenbloeding. Bij patiënten met een beperkte hersenbloeding is een afsluiting nodig om een fatale tweede bloeding voor te zijn.

Het verdere herstel is individueel en afhankelijk van verschillende factoren (ernst van de bloeding, schade door de bloeding en eventuele complicaties tijdens of na de behandeling).

Indien de situatie het toelaat wordt de patiënt overgeplaatst naar de verpleegafdeling A4 neurochirurgie. Het totale ziekenhuis verblijf is ongeveer 2 weken bij relatief goede patiënten, maar kan veel langer zijn bij patiënten met ernstige hersenbloedingen.

Complicaties en risico’s

Zelden zijn er vanwege het gebruik van contrastmiddelen en/of medicatie allergische reacties (roodheid, huidbobbels/ zwelling, heesheid, benauwdheid, …) of schadelijke effecten op de nieren (vooral bij mensen met voorafbestaande minder goede nierfunctie). Soms treedt een nabloeding in de lies op (blauwe plek en zwelling) welke binnen enkele weken vanzelf oplost.

De kans op ernstige complicaties vanwege de embolisatie met coils is gelukkig kleiner dan het risico op een hersenbloeding wanneer een aneurysma onbehandeld blijft. Vandaar dat wij in de meeste gevallen een behandeling uitvoeren. De meest gevreesde complicatie is het optreden van een hersenbloeding tijdens of na de procedure. Gelukkig komt dit zelden voor, maar als het gebeurt kan dit zeer ernstige gevolgen hebben (tot overlijden toe). De andere ernstige complicatie is het optreden van een herseninfarct (beroerte) door het ontstaan van bloedklonters (stolsels) of vaatverkrampingen. Dit kan een verlamming tot gevolg hebben. Ter voorkoming van bloedklonters worden bloedverdunners gegeven rond en na de procedure.

Voor de meeste complicaties zijn er behandelingen en is herstel soms mogelijk. De lijst van complicaties is niet limitatief, maar de bovenstaande zijn het meest ingrijpend.

Alternatief voor de embolisatie met coils

Een aneurysma kan soms ook met een schedeloperatie behandeld worden door het plaatsen van een afsluitende vaatclip op de hals van het aneurysma (overgang van het aneurysma naar het normale bloedvat). Uiteraard zijn er specifieke voor en nadelen aan deze ingreep verbonden (zie het hoofdstuk chirurgische behandeling aneurysma door clipping).

Treatments aneurysm coiling Treatments aneurysm clipping
  1. Coiling aneurysma
  2. Clipping aneurysma

Voordat een behandeling wordt voorgesteld wordt met het team van interventionele neuroradiologen en neurochirurgen overlegd om de verschillende behandelopties en hun risico’s tegen elkaar af te wegen.

Na ontslag uit het ziekenhuis

Bij ontslag uit het ziekenhuis krijgt u voorschriften voor medicatie en een afspraak voor een controle consult op de neurovasculaire raadpleging (ongeveer 6 weken na de behandeling) mee. Om te kijken of het aneurysma goed is afgesloten wordt ongeveer 3 tot 6 maanden na de behandeling meestal een controle angiografie uitgevoerd.

Veel patiënten hebben na een hersenbloeding last van prikkelbaarheid, geheugenstoornissen, hoofdpijn, vergeetachtigheid en concentratiezwakte. Een aantal patiënten herstelt tot weer hetzelfde niveau als voor de hersenbloeding. Meestal zijn er veranderingen in het karakter en zijn er neurologische stoornissen zoals verlammingen (arm, been) of spraakproblemen door aantasting van het spraakcentrum in de hersenen (afasie). Over het algemeen kunnen deze klachten nog verbeteren gedurende de eerste zes maanden, maar zij kunnen ook blijvend zijn.

De eerste 4 tot 6 weken is het verstandig om rustig aan te doen en geleidelijk aan het normale leven weer op te pakken. Uw behandeld arts zal met u bespreken wat wel of niet gaat (werk, sport, hobby’s etc).

Bijkomende vragen

Indien u nog vragen heeft kunt u altijd contact opnemen met de behandelende arts van intensieve zorgen of neurochirurgie, gespecialiseerde verpleegkundige of interventioneel neuroradioloog via het algemene nummer van de afdeling angiografie van het UZA (03-821 3803).