Endovasculaire behandelingen |
Embolisatie van een niet-gebloed hersenaneurysma

Een hersenaneurysma is een bloedvatuitstulping in het hoofd. De meest gangbare behandeling hiervoor is een zogenaamde coiling of embolisatie. In het navolgende krijgt u informatie over de gang van zaken rond deze behandeling. Met deze informatie willen wij u niet onnodig bang maken voor de procedure, maar trachten wij u een beeld te geven van de aandoening, de behandeling en een aantal mogelijke, doch zeldzame risico’s en complicaties zodat u beter voorbereid bent voor de procedure.

Aneurysma

Een hersenaneurysma is een plaatselijke uitstulping van een bloedvat wand. Deze uitstulpingen geven een verhoogd risico op bloeding door het barsten van deze zwakke plek. Zo´n hersenbloeding kan verschillende klachten geven, zoals plotse hevige hoofdpijn met misselijkheid en braken tot zelfs overlijden.

Treatments aneurysm 1
  1. CT scan toont SAB
  2. 3D recontructie toont aneurysma
  3. Angiografie bevestigt aneurysma voor coiling
  4. Angiografie toont volledige afsluiting aneurysma na coiling

Gelukkig wordt een aneurysma soms op tijd ontdekt voordat een hersenbloeding optreedt. Dit kan een toevalsvondst zijn op een onderzoek. Bij een aantal patiënten met een hersenbloeding vanwege een aneurysma, wordt een tweede of derde aneurysma ontdekt op een andere plaats in het hoofd. Tenslotte kan een aneurysma zo groot worden dat er druk ontstaat op nabij gelegen hersen- of zenuwweefsel met neurologische klachten tot gevolg (bijvoorbeeld minder goed zien, dubbel zien, verlammingen…). Ter voorkoming van een hersenbloeding wordt een behandeling uitgevoerd.

Voor een meer gedetailleerde uitleg over het hersenaneurysma kunt u kijken bij het hoofdstuk aandoeningen.

Voor het onderzoek

  • Het is belangrijk de volgende dingen te melden aan de arts of verpleegkundige:
    • Zwangerschap
    • Allergieën, vooral contrastallergie
    • Medicatie
  • Gebruik van medicatie dient u te overleggen met uw behandelende arts. Vooral belangrijk is het gebruik van bloedverdunners (Aspirine, Ascal, Asaflow, Plavix, Ticlid, Marevan, Sintrom, fraxiparine, etc) te bespreken.
  • Bij contrastallergie dient u voorbereid te worden. Dit betekent een tablet Medrol 35mg de avond voor het onderzoek te nemen.
  • U dient voor het onderzoek nuchter te zijn. In de praktijk betekent dit dat u vanaf middernacht de dag vóór het onderzoek niets meer eet of drinkt. Op de dag van het onderzoek mag u enkel uw medicatie met een beetje water innemen.

Ziekte of verhindering

Normaal gesproken heeft uw behandelende arts of uzelf een afspraak voor het onderzoek gemaakt. Indien u door één of andere reden niet in staat bent het onderzoek te laten doorgaan, neemt u best zo snel mogelijk contact op met de dienst radiologie. Dit kan via het telefoonnummer 03 821 3803. U kunt dan eventueel ook een nieuwe afspraak maken.

Narcose

Voor de behandeling dient u perfect stil te liggen. Daarvoor is het noodzakelijk dat u volledig in slaap gebracht wordt (algemene narcose). Dit wordt gedaan door een gespecialiseerde arts (anesthesist). Om de narcose zo veilig mogelijk te laten gebeuren is het mogelijk dat u een afspraak krijgt voor een consult bij de anesthesist in de periode voor aanvang van de behandeling. Daarbij is het ook mogelijk dat u enkele aanvullende onderzoeken (bijv. EKG, bloedname, hart of longonderzoek,…) dient te ondergaan.

Opname

U wordt voor minstens 2 à 3 dagen (soms langer) opgenomen in het ziekenhuis. Dit is meestal op de verpleegafdeling A4 (4e verdieping) op de afdeling neurochirurgie. Op de ochtend van de opname meldt u zich nuchter (laatste maaltijd voor middernacht) aan op het centrale onthaal van het ziekenhuis, waarna u doorverwezen wordt naar de verpleegafdeling. Daar wordt u ontvangen door een verpleegkundige, die alle praktische zaken met u regelt. Ook is er op de afdeling een zaalarts aanwezig.

Behandeling

Om het aneurysma dicht te maken kan men dit opvullen met heel fijne metaaldraadjes, zogenaamde veertjes of spiraaltjes (coils). Dit zorgt ervoor dat er geen bloed meer in de zwakke plek kan komen, waardoor het risico op een hersenbloeding wordt weggenomen. Dit noemt men embolisatie met coils of “coilen”. Deze procedure wordt door gespecialiseerde interventionele neuroradiologen uitgevoerd op de angiokamer van de afdeling radiologie. De duur van het onderzoek kan variëren van één tot enkele uren afhankelijk van de bereikbaarheid en de grootte van het aneurysma.

Treatments aneurysm coil
– Verschillende voorbeelden van micro coils gebruikt voor
het afsluiten van een hersenaneurysma –

U wordt door de anesthesist volledig in slaap gebracht. U voelt dus zelf niets. Hierna wordt er eerst een dun slangetje (geleide katheter) vanuit de liesslagader (meestal rechts) tot in de halsslagaders gebracht. Daarna wordt via deze geleide katheter een nog dunner slangetje (microkatheter) zeer voorzichtig tot in het aneurysma geplaatst. Vervolgens wordt het aneurysma stap voor stap met de coils opgevuld totdat deze is afgesloten van de bloedbaan. Meestal wordt er naast de microkatheter een tweede microkatheter ingebracht met daarop een klein ballonnetje (ballonkatheter). Deze wordt naast de opening van het aneurysma gelegd voor tijdelijke extra steun bij het coilen.

Soms dient ook een stent geplaatst te worden om de hals van het aneurysma te ondersteunen. In dat geval is het nodig om vooraf extra bloedverdunners te nemen en ook na de behandeling bloedverdunners te gebruiken gedurende minimaal 3 tot 6 maanden. Na de behandeling worden de katheters verwijderd en wordt het gaatje in de liesslagader afgesloten met een speciale plug (angiosea®l). Deze angioseal® blijft achter in het lichaam, maar wordt vanzelf door het lichaam afgebroken in ongeveer 2 a 3 maanden. Zolang moet men voorzichtig zijn bij het eventueel opnieuw aanprikken van deze lies.

Coiling aneurysm stent
– Coiling van een aneurysma met stent –

Na de behandeling

U wordt wakker in de angiokamer of op de uitslaapkamer (recovery, PACU of verkoeverkamer). Uw toestand wordt regelmatig gecontroleerd, waarbij ook gekeken wordt naar de prikplaats in de lies. Als alles goed gaat en u voldoende wakker bent, wordt u terug gebracht naar de verpleegafdeling. Soms is het nodig dat u nog even op de recovery blijft of wordt overgebracht naar de medium care (MC) of intensieve zorgen (INZO). Verder moet u na het onderzoek minimaal 4 uur plat in uw bed te blijven liggen. Om een nabloeding te voorkomen dient u het been van de aangeprikte kant niet te gebruiken (ook niet plooien). Ook moet u het aanspannen van de buikspieren zoveel mogelijk voorkomen (bijvoorbeeld voorzichtig zijn bij hoesten of niezen, uitstellen toiletbezoek, etc.). Hierna is meestal bedrust tot de volgende ochtend aangewezen. Afhankelijk van uw gesteldheid blijft dan nog één a twee dagen in het ziekenhuis opgenomen en moet u rekenen op een kleine week van herstel, waarna u uw normale activiteiten (werk, sport, etc) weer kunt hervatten in samenspraak met de arts.

Bij ontslag uit het ziekenhuis krijgt u voorschriften voor medicatie en een afspraak voor een controle consult op de neurovasculaire raadpleging (ongeveer 6 weken na de behandeling) mee. Om te kijken of het aneurysma goed is afgesloten wordt ongeveer 3 tot 6 maanden na de behandeling meestal een controle angiografie uitgevoerd.

Pijn en ongemakken

Van het onderzoek zelf merkt u niets. Na afloop kan de prikplaats in de lies nog pijnlijk zijn. Pijn kan u altijd melden aan de verpleegkundige of de dokter. Zelden zijn er vanwege het gebruik van contrastmiddelen en/of medicatie allergische reacties (roodheid, huidbobbels/ zwelling, heesheid, benauwdheid, …) of schadelijke effecten op de nieren (vooral bij mensen met voorafbestaande minder goede nierfunctie). Zeldzaam kan er ook een nabloeding in de lies optreden.

Complicaties en risico’s

Soms treedt een nabloeding in de lies op (blauwe plek en zwelling) welke binnen enkele weken vanzelf oplost.

De kans op ernstige complicaties is gelukkig kleiner dan het risico op een hersenbloeding wanneer een aneurysma onbehandeld blijft. Vandaar dat wij in de meeste gevallen een behandeling adviseren. De meest gevreesde complicatie is het optreden van een hersenbloeding tijdens of na de procedure. Gelukkig komt dit zelden voor, maar als het gebeurt kan dit zeer ernstige gevolgen hebben (tot overlijden toe). De andere ernstige complicatie is het optreden van een herseninfarct (beroerte) door het ontstaan van bloedklonters (stolsels). Dit kan een verlamming tot gevolg hebben. Ter voorkoming van bloedklonters worden bloedverdunners gegeven rond en na de procedure.

Voor de meeste complicaties zijn er behandelingen en is herstel soms mogelijk.

De lijst van complicaties is niet limitatief, maar de bovenstaande zijn het meest ingrijpend.

De specifieke risico´s van de behandeling (trombose van hersenbloedvaten, hersenbloeding) en de eventuele gevolgen worden met u besproken in een gesprek met de behandelende artsen voor de procedure.

Alternatief voor de embolisatie met coils

Een aneurysma kan soms ook met een schedeloperatie behandeld worden door het plaatsen van een afsluitende vaatclip op de hals van het aneurysma (overgang van het aneurysma naar het normale bloedvat). Uiteraard zijn er specifieke voor en nadelen aan deze ingreep verbonden (zie het hoofdstuk chirurgische behandeling aneurysma door clipping).

Treatments aneurysm coiling Treatments aneurysm clipping
  1. Coiling aneurysma
  2. Clipping aneurysma

Voordat een behandeling wordt voorgesteld wordt met het team van interventionele neuroradiologen en neurochirurgen overlegd om de verschillende behandelopties en hun risico’s tegen elkaar af te wegen.

Bijkomende vragen

Indien u nog vragen heeft kunt u altijd contact opnemen met de behandelende arts , gespecialiseerde verpleegkundige of interventie radioloog via het algemene nummer van de afdeling angiografie van het UZA (03-821 3803).